Noktalama İşaretleri Konusu

Nokta ( . )

—*Cümlenin sonuna konur.

— Türk Dil Kurumu, 1932 yılında kurulmuştur.

—*Bazı kısaltmaların sonuna konur.

—Alb. Dr. Yrd. Doç. Prof.

*Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.
  • 3. II. Mehmet XV. Yüzyıl

—*Arka arkaya sıralandıkları için virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan yalnızca sonuncu rakamdan sonra nokta konur.

—3, 4 ve 7. maddeler XII – XIV. yüzyıllar arasında

—*Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur:

I. 1. A. a.

—*Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

—29.5.1453

  • **Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılabilir. Bu durumda ay adlarından önce ve sonra nokta kullanılmaz.

29 Ekim 1923

—*Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

—Tren 09.15’te kalktı. Toplantı 13.00’te başladı.

——*Dört ve dörtten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta konur

—1.000 326.197

——*Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.

—4.5=20

— Virgül ( , )

—*Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

—Fırtınadan, soğuktan, karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sıcak, aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum.

—Sessiz dereler, solgun ağaçlar, sarı güller

—Dillenmiş ağızlarda tutuk dilli gönüller

——*Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

Uyandı,yüzünü yıkadı, giyindi, işe gitmek için evden çıktı.

——*Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.

—Saniye Hanımefendi, merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz, hasretlisini karşılamaya atılan bir genç kadın gibi koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti.

—*Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur.

— Ece, çok sevdiğim dostum, yarın gidiyor.

—*Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur.

—Akşam, yine akşam, yine akşam,

—Göllerde bu dem bir kamış olsam!

——*Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur.

—Muğla’ya yarın gideceğim, dedi.

——*Konuşma çizgisinden sonraki alıntı cümlesinin bitimine konur.

— – Bu akşam Ankara’ya gidiyor musunuz, diye sordu.

—*Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur.

—Bahçe kapısını açtı. Sermet Bey’e,

—– Bu anahtar köşkü de açar, dedi

——*Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren hayır, yok, evet, peki, pekâlâ, tamam, olur, hayhay, başüstüne, öyle, haydi, elbette gibi kelimelerden sonra konur.

— Peki, gideriz.

—Olur, ben de size katılırım.

—Haydi, geç kalıyoruz.

—*Cümlede anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.

—Bu gece, eğlenceleri içlerine sinmedi. Genç, kadını yanına çağırdı.

—*Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur:

—Sayın Başkan,

—Sevgili Kardeşim,

—Değerli Arkadaşım,

—*Özne olarak kullanıldıklarında bu, şu, o zamirlerinden sonra konur:

Bu, benim gibi yazarlar için hiç kolay olmaz.

—**Metin içinde ve, veya, yahut, ya … ya bağlaçlarından önce de sonra da virgül konmaz.

—Ya şevk içinde harap ol ya aşk içinde gönül

—Ya lale açmalıdır göğsümüzde yahut gül!

——**Metin içinde -ınca / -ince anlamıyla zarf-fiil görevinde kullanılan mı / mi ekinden sonra virgül konmaz.

—Ben aç yattım mı kötü kötü rüyalar görürüm nedense.

—Öyle zekiler vardır, konuştular mı ağızlarından bal akıyor sanırsın.

—**Şart ekinden sonra virgül konmaz.

— Babam izin verirse yarın sinemaya gideriz.

Noktalı Virgül ( ; )

—*Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.

—Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir.

—Türkiye, İngiltere, Azerbaycan; Ankara, Londra, Bakü.

——*Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

—At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

——*İkiden fazla eş değer öğeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.

—Yeni usul şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu.

—İki Nokta ( : )

—*Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.

—Millî Edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım: Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul, Ali Canip Yöntem.

——*Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur.

Kendimi takdim edeyim: Meclis kâtiplerindenim.

—*Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur.

—Bilge Kağan: Türklerim, işitin!

  • Üstten gök çökmedikçe,

  • alttan yer delinmedikçe

  • ülkenizi, törenizi kim bozabilir sizin?

—*Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur.

—– Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda?

—Ziraatçı sayar:

—– Yulaf, pancar, zerzevat, tütün…

——*Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.

— 56:8=7, 100:2=50

—Üç Nokta ( … )

—*Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.

—Ne çare ki çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveriyordu da bu yanı…

—*Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten dolayı açık yazılmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.

—Arabacı B…’a yaklaştığını söylüyor, ikide bir fırsat bularak arabanın içine doğru başını çeviriyordu.

——*Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur:

—… derken şehrin öte başından boğuk boğuk sesler gelmeye başladı…

—*Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur.

—Sana uğurlar olsun… Ayrılıyor yolumuz!

—*Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur.

—Gölgeler yaklaştılar. Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar:

—— Koca Ali… Koca Ali, be!..

——*Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır.

—— Yabancı yok!

—— Kimsin?

—— Ali…

—— Hangi Ali?

—— …

—— Sen misin, Ali usta?

—— Benim!..

—Soru İşareti ( ? )

—*Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur.

—Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı?

  • *Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur.

—Gümrükteki memur başını kaldırdı:

  • Adınız?

—*Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır.
  • Yunus Emre (1240 ?-1320), (Doğum yeri: ?)

—1496 (?) yılında doğan Fuzuli…

—Ankara’dan Antalya’ya arabayla üç saatte (?) gitmiş.

—Ünlem İşareti ( ! )

—*Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur.

—Hava ne kadar da sıcak!

—Aşk olsun!

—Vah vah!

—*Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:

—Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!

—

—Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın

—Bu toprak bir devrin battığı yerdir.

——*Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde ünlem işareti kullanılır.

—İsteseymiş bir günde bitirirmiş (!) ama ne yazık ki vakti yokmuş (!).

—Adam, akıllı (!) olduğunu söylüyor.

—Kısa Çizgi ( – )

—*Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur.
  • Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bil-

  • mem.

—*Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur, bitişik yazılır.

—Küçük bir sürü -dört inekle birkaç koyun- köye giren geniş yolun ağzında durmuştu.

—*Arasında, ve, ile, ila, …-den …-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılır.

—— Eski şehri gezdin mi?

——**Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra da konabilir.

—Sıtkı Bey — Kaleyi kurtarmak için daha güzel bir çare var. Gerçekten ölecek adam ister.

—İslam Bey — Ben daha ölmedim.

——**Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde uzun çizgi kullanılmaz.

—Arabamız tutarken Erciyes’in yolunu:

—“Hancı dedim, bildin mi Maraşlı Şeyhoğlu’nu?”

—Tırnak İşareti ( “ ” )

—*Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.

—“İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar.

—*Cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınır.
  • Bugün öğrenciler “Kendi Gök Kubbemiz” adlı şiiri incelediler.

  • Yazım Kuralları” bölümünde bazı uyarılara yer verilmiştir.

**Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.

—Paulo Chelho’nun “Simyacı”sını okudunuz mu?

— Tek Tırnak İşareti ( ‘ ’ )

—Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü, ibareyi belirtmek için kullanılır.

— Edebiyat öğretmeni “Şiirler içinde ‘Han Duvarları’ gibisi var mı?” dedi ve Faruk Nafiz’in bu güzel şiirini okumaya başladı.

—Yay Ayraç (Parantez) ( )

—* Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır.

——Yunus Emre’nin (1240?-1320)…

—İmek fiilinin (ek fiil) geniş zamanı şahıs ekleriyle çekimlenir.

—*Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır.

——İhtiyar – (Yavaş yavaş Kaymakam’a yaklaşır.) Ne oluyor beyefendi? Allah rızası için bana da anlatın…

——*Alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini göstermek için kullanılır.

—Eşin var, aşiyanın var, baharın var ki beklerdin

—Kıyametler koparmak neydi ey bülbül, nedir derdin? (Mehmet Akif Ersoy)

—Köşeli Ayraç (Köşeli Parantez) [ ]

—*Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır.

—Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] en güzel eserlerini Bodrum’da yazmıştır.

—Kesme İşareti ( ’ )

—Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

admin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

İsim Tamlamaları

Cts Eyl 14 , 2019
Belirtili İsim Tamlaması Tamlayanın “-in” ilgi ekini tamlananın da “-i, si” 3.tekil kişi iyelik ekini aldığı tamlamalardır. *tamlayan (ın) tamlanan (ı) İstanbul’un baharı çimenin yeşili Belirtili İsim Tamlamalarının Biçim Özellikleri 1-Tamlayanla tamlanan yer değiştirebilir. Toprakları verimlidir bu ovanın. tamlanan tamlayan Tamlayanla tamlanan arasına sözcük girebilir. Bahçenin her yıl yeniden açan […]

You May Like